Iedereen is divers, dus maak samenleving inclusiever
Werkplaats over gezondheid en welzijn voor ouderen met een migratieachtergrond
Om te bereiken dat gezondheidsverschillen verkleinen (en dat wil Samen Precies!), is het soms nodig om voor de ene groep iets meer te doen dan voor de andere. Oudere mensen met een migratieachtergrond vormen zo’n groep. Het is ook een groep die steeds groter wordt. Hoog tijd dus voor een werkplaats-bijeenkomst hierover. Een honderdtal werkers uit de zorg, welzijn, onderwijs, cultuur en van de gemeente vulden op 7 april de theaterzaal van het Summa College in Eindhoven. De bijeenkomst was meteen de start van een campagne.
door Corrie de Leeuw, freelance journaliste
,,Toen ik stukje uit deze documentaire zag moest ik huilen”, zegt Najat Toub-Arssi, die samen met Warda Bouteibi een presentatie geeft over hun organisatie Diversae. De KRO-documentaire waarover ze het heeft, heet ‘Oud worden ver van huis’ en dateert van 1984. Hij gaat over Nederlanders die in de jaren 50 naar Australië en Nieuw-Zeeland emigreerden en daar nu -in 1984 dus-hun oude dag beleven.
‘Over Holland praten in het Hollands’
In een van de fragmenten die Toub en Boutaibi laten zien, vertelt een oudere vrouw over het leven daar en over hoe blij ze is dat er tegenwoordig een ‘Hollandse gezelligheidsclub’ is. Omdat daar over Holland gepraat kan worden in het Hollands. Want aan de buitenkant lijken ze dan misschien wel Australiërs, binnen in huis drinken ze Nederlandse koffie met een speculaasje, lezen ze een Nederlandse krant en wordt er Nederlands gepraat.
Deze vrouw heeft het Engels jammer genoeg nooit onder de knie gekregen. En dan is het thuis toch vaak best eenzaam, vertelt ze. ,,De buren zijn heel lieve mensen hoor. Ik zou ze heel graag binnenhalen voor een kop koffie. Maar dat kan niet he? Ik kan ze niet verstaan.”
‘Dit had mijn moeder kunnen zijn’
Najat Toub zet het beeld stil. ,,Ik zag dit en ik dacht: dit had mijn moeder kunnen zijn. Toen ze -later in de documentaire- ook nog vertelde dat ze Tegelen zo miste, moest ik echt huilen. Mijn opa en oma kwamen vanuit Marokko naar Tegelen. Deze vrouw kwam vanuit Tegelen naar Australië. En ze hadden hetzelfde verhaal.”
Warda Bouteibi vult aan: ,,Daar waar mensen migreren is het zo. Dit is een universeel probleem van alle tijden.”
Een rechtvaardige samenleving met gelijke kansen
Warda Bouteibi en Najat Toub sloegen in 2019 de handen ineen en startten Diversae. Een in Helmond gevestigde organisatie die trainingen en cursussen geeft bij organisaties en gemeenten. ,,We helpen bewustzijn te vergroten, vooroordelen te doorbreken en inclusieve culturen te creëren. Samen werken we aan een rechtvaardige samenleving waarin iedereen de kans krijgt om zijn volledige potentieel te bereiken”, zo is te lezen op hun site.
,,Organisaties moeten er écht zijn voor iedereen”, schrijven de twee op hun website. En dat geldt zeker voor al die zorg- en welzijnsorganisaties en vrijwilligers die te maken krijgen met ouderen met een migratieachtergrond. Vandaar dat Diversae door Samen Precies! werd gevraagd deze presentatie te geven. Vandaar ook dat zij door Samen Precies! ingeschakeld zijn om trainingen ‘cultuurintensief werken’ te geven.
En nee, dat zijn geen zware studies, zegt Warda Bouteibi. Het is vooral een kwestie van goed luisteren en niks raar vinden.
‘De praktijk vraagt er om’
Dat de bijeenkomst plaatsvindt in het Eindhovense Summa College Welzijn&Zorg is niet voor niks. Dat heeft Anne-Mie Sponselee eerder in haar welkomstwoordje uitgelegd. Ook binnen Summa wordt de noodzaak gevoeld om meer aandacht te geven aan wat zij ‘cultuurintensieve training’ noemt. ,,De praktijk vraagt om meer inclusief en intercultureel werken”, zei ze. En dat weet zij omdat ze binnen Welzijn&Zorg verantwoordelijk is voor de samenwerking tussen de praktijk en de opleiding.
‘Navigeren in het zorglandschap is voor iedereen lastig’
Voorzitter en organisator van de bijeenkomst was Jim Steenbakkers. Bij Samen Precies! is hij projectleider. Hij wees er op dat inmiddels weliswaar bijna 1 op de 3 mensen een migratieachtergrond heeft: ,,maar dat we nog niet klaar zijn voor de ondersteuning en zorg voor hun eerste generatie”.
Er is, aldus Steenbakkers, onbegrip doordat mensen de taal niet of gebrekkig spreken, ze uit een cultuur komen waarin heel anders naar zorg gekeken wordt, ze niet weten welke mogelijkheden er zijn op het gebied van ondersteuning en zorg en het ze ook niet lukt om ‘te navigeren in ons zorglandschap’. Dat laatste kan trouwens een probleem zijn voor alle Nederlanders, aldus Steenbakkers.
Meer hart- en vaatziektes, meer diabetes, meer dementie
De missie van Samen Precies! is het verkleinen van gezondheidsverschillen. En dat is hard nodig. Jim Steenbakkers somde op: Ouderen met een migratieachtergrond hebben drie maal zo vaak hart- en vaatziekten, veel vaker diabetes, dementie komt drie tot vier maal zo vaak voor en wordt vaak veel later ontdekt en mantelzorgers durven geen hulp te vragen omdat ze dit zien als falen. ,,Maar”, zo waarschuwde Steenbakkers, ,,DE oudere met een migratieachtergrond bestaat niet. Dus: maak de samenleving inclusiever. Dat is goed voor iedereen.”
Een startpunt en een inspiratiebron
De gemeente Eindhoven werd vertegenwoordigd door zorg-wethouder Samir Toub en beleidsmedewerker diversiteit en inclusie Kaylee Rosalina. Beiden wezen op het belang van inclusie. ,,Diversiteit is een gegeven, inclusie is het streven”, aldus Rosalina.
En Toub zei: ,,Er valt nog heel wat te verbeteren aan het matchen van de zorg en de ondersteuning aan de doelgroep. De gemeente moet daar meer aan doen en dat blijf ik papegaaien. Maar ook de samenleving moet hier iets mee. Deze bijeenkomst is een startpunt. En hopelijk een inspiratiebron.”
‘We zijn allemaal mensen en dat verbindt ons’
Als laatste kwam Patricia Abdoel namens de vrijwilligersorganisatie Mi Bosi aan het woord. Mi Bosi ging 37 jaar geleden in Eindhoven van start met als doel Surinaamse ouderen wegwijs te maken in de zorg. Inmiddels zijn de doelstelling en de doelgroep flink verbreed.
Ook Abdoel hield een pleidooi voor oprechte interesse. Voor het nemen van tijd en luisteren. En voor verbinding. Want als iemand het belang van verbinding moet kennen dan is het een Surinaamse wel. En toen beschreef ze de Surinaamse bevolkingssamenstelling: Inheemsen, Creolen, Hindoestanen, Javanen, Nederlanders, Chinezen, Portugezen. ,,Maar we zijn allemaal Surinamers. We zijn allemaal mensen, en dat verbindt ons.”
Voor de zes trainingen die Diversae gaat geven kunnen organisaties of gemeenten zich nog opgeven. Het gaat om organisaties die betrokken zijn bij de ondersteuning of zorg aan ouderen met een migratieachtergrond. Bij de gemeenten worden Eindhoven en de Kempengemeenten bedoeld. De trainingen zijn een initiatief van Samen Precies!
mei 2026