Passende zorg begint met het juiste gesprek
Eerste inzichten laten zien waarom tijdig praten het verschil maakt
Hoe zorgen we ervoor dat mensen in hun laatste levensfase de zorg krijgen die aansluit bij hun behandelwensen en -grenzen én, als zij dat wensen, thuis kunnen sterven? Binnen het programma Vertrouwd Thuis van Samen Precies! wordt momenteel onderzocht waar inwoners, naasten en zorgprofessionals in de praktijk tegenaan lopen. De eerste inzichten uit interviews en analyses onderstrepen het belang van proactieve zorgplanning (PZP): het tijdig markeren van de palliatieve fase, het voeren van het gesprek over behandelwensen en -grenzen, het vastleggen van afspraken én het delen daarvan met alle betrokken zorgprofessionals.
door Hettie Vogel, redactielid Samen Precies! namens de ziekenhuizen
Nog té vaak moeten zorgprofessionals in acute situaties handelen zonder dat duidelijk is welke behandelwensen en -grenzen iemand heeft. Wanneer afspraken over bijvoorbeeld reanimatie of de gewenste plek van zorg niet bekend of inzichtelijk zijn, bestaat het risico dat de geboden zorg niet aansluit bij wat voor de patiënt belangrijk is. Door de dubbele vergrijzing in Zuidoost-Brabant wordt het belang van tijdige gesprekken alleen maar groter.
Eerste inzichten uit interviews
Om beter inzicht te krijgen in deze uitdagingen voert Jasmijn Keulen, onafhankelijk consultant vanuit VGZ, gesprekken met zorgprofessionals en andere betrokkenen in de regio.
"Zorgprofessionals zien proactieve zorgplanning als een belangrijke manier om zorg beter te laten aansluiten bij behandelwensen en -grenzen. Het gaat daarbij niet alleen om het gesprek voeren, maar ook om het goed vastleggen en delen van afspraken. Een veelgenoemd knelpunt is dat informatie nog verspreid staat over verschillende systemen die niet met elkaar communiceren. Daar wordt door het RZCC aan gewerkt," vertelt Keulen. "Daarnaast gaat het om meer dan medische keuzes alleen. Wat iemand belangrijk vindt in het leven, de rol van naasten en persoonlijke waarden spelen minstens zo'n belangrijke rol."
De kracht van regionale afspraken
Binnen Vertrouwd Thuis vormt de regionale transmurale afspraak ‘Tijdig spreken over de laatste levensfase’ een belangrijke bouwsteen. Deze werkwijze ondersteunt zorgprofessionals om tijdig en op een eenduidige manier het gesprek aan te gaan over behandelwensen en -grenzen.
Volgens Mariënne van Dongen, voorzitter van het Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost-Brabant en lid van de stuurgroep van Vertrouwd Thuis, begint goede palliatieve zorg veel eerder dan vaak wordt gedacht. "Juist vroeg in het ziekteproces bieden gesprekken over wensen en voorkeuren ruimte om keuzes te maken die passen bij wat voor iemand belangrijk is."
Van regionale afspraak naar praktische ondersteuning
Om de regionale afspraak praktisch toepasbaar te maken in de dagelijkse praktijk ontwikkelde het Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost-Brabant de PZP-Tool. De PZP-Tool laat zorgprofessionals zien welke stappen horen bij proactieve zorgplanning, welke rol de patiënt, naasten en de zorgprofessionals daarin hebben en welke hulpmiddelen beschikbaar zijn. Meer informatie is te vinden op www.pzptool.nl.
Van Dongen: "De kracht van de tool zit in de eenvoud. Zorgprofessionals krijgen handvatten om tijdig het gesprek aan te gaan én behandelwensen en -grenzen vast te leggen, zodat belangrijke informatie beschikbaar is wanneer dat nodig is. Uiteindelijk gaat het erom dat de zorg aansluit bij wat voor de patiënt belangrijk is."
Samen werken aan Vertrouwd Thuis
De komende periode worden de interviews en analyses verder uitgebreid. De uitkomsten moeten inzicht geven in welke randvoorwaarden nodig zijn om mensen vaker volgens hun wensen thuis te kunnen begeleiden en de samenwerking tussen professionals verder te versterken.
De eerste inzichten uit het onderzoek bevestigen wat we in Zuidoost-Brabant al langer weten: goede zorg in de laatste levensfase begint met een tijdig gesprek. Zo ontvangen mensen zorg die aansluit bij wat voor hen belangrijk is, zodat zij, als dat hun wens is, in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven.
Ook vanuit inwoners en vrijwilligers wordt het belang van tijdig spreken over behandelwensen en keuzes rond de laatste levensfase benadrukt. Zoals Lilian Kelly treffend verwoordt in een recente LinkedIn-post over een reanimatie-oproep.
“Er is een zorgdossier, maar niets over reanimatie.
Dus doen wij wat we moeten doen. Alles om een leven te redden…
Terwijl dit eigenlijk een moment van afscheid zou moeten zijn. Daarom dit: maak behandelwensen concreet. Regel het. Bespreek het.”
september 2026