Praatplaat die geen prietplaat is, maar aanzet tot een hechtere buurt
Waarom er in iedere buurt een buurtverbindingskaart gemaakt zou moeten komen
Wat is een buurtverbindingskaart? En waarom zijn bewoners er zo bij gebaat als er in hun buurt ook een gemaakt wordt? Het antwoord op die tweede vraag is helder: omdat die kaart en het proces waar die onderdeel van is, de buurt sterker en hechter maakt. Voor het antwoord op die eerste vraag klopten we aan bij Jim Steenbakkers uit Eindhoven. Hij is strategisch ontwerper en maakt deze kaart.
door Corrie de Leeuw, freelance journaliste
Een buurt-praatplaat. Misschien is dat nog wel het beste woord: een samenvatting van wat bewoners en winkeliers zeggen dat er nodig is voor een fijne, veilig buurt. Geen samenvatting in woorden, maar in een schema met vrolijke, duidelijke tekeningen.
Met die plaat, of kaart, in de hand is het dan weer makkelijker om het gesprek aan te gaan met nog meer bewoners en winkeliers in die wijk en met de gemeente, woningbouwcorporaties, welzijnswerk, politie en noem maar op. Met als doel natuurlijk dat er ook werkelijk iets gebeurt.
Een middel dat leidt tot ingrepen en initiatieven
Klik op de plaat om te downloaden
Strategisch ontwerper Jim Steenbakkers vertelt over de ervaringen tot nu toe en over de plannen met het ‘verbindingsmiddel’. De buurtverbindingskaarten (in Heikant nog Wijkwaardenkaart) zijn onderdeel van een traject dat Steenbakkers begeleidt. Ze zijn ook middel bij het vormgeven van een vervolgtraject, dat -door deelname van gemeente en in de wijk actieve organisaties- leidt tot daadwerkelijke ingrepen en initiatieven.
Jim Steenbakkers gaat er eens goed voor zitten: ,,Waarom we met dit project kwamen? Nou ja, er dreigt een enorm tekort in zorg en mensen wonen steeds langer thuis, dus moeten we wel veel meer naar elkaar gaan omkijken. Samenredzaamheid in een buurt is dan heel belangrijk. O en ‘wijk’ hebben we eraf gehaald. Dat is te groot en voelt voor mensen ver weg van hun bed. 1.500 - 2.500 inwoners is een mooie schaalgrootte. We zijn opgeschoven naar de buurt.”
Steeds meer stimulans voor ‘omkijken naar elkaar’
Het is niet alleen Jim Steenbakkers die dat vindt. In steeds meer buurten en dorpen zijn initiatieven om verbindingen tussen bewoners tot stand te brengen en die samenredzaamheid te bevorderen. Ook vanuit gemeenten, welzijnswerk, woningbouwcorporaties, zorginstellingen en verzekeraars wordt het omzien naar elkaar binnen een buurt gestimuleerd.
Het besef is dus breed gedragen, maar wel vaak versnipperd. Daarom ontwikkelde Steenbakkers samen met welzijnspartij Cordaad, woningstichting ‘Thuis, gemeente Veldhoven en SWOVE een aanpak waarbij niet alleen bewoners die iets willen betekenen voor hun buurt bij elkaar gebracht worden, maar ook alle betrokken partijen die belang hebben bij een hechtere buurt. ASML was ook betrokken, zij gaven een mooi startbudget om het project uit te kunnen voeren.
Heikant (Veldhoven) maakte al kennis met de buurtverbindingskaart
Klik op de plaat om te downloaden
Het eerste traject zit er inmiddels op. In de Veldhovense wijk Heikant is een buurtverbindingskaart gemaakt. De opdracht kwam voort uit een mooi idee van de Veldhovense wethouder Huub Stroeks en welzijnsorganisatie Cordaad. In Son (de buurt centrumgebied) is het traject ook net afgerond en in de wijk rond het Eindhovense Gerardusplein staat er een op het punt om van start te gaan.
Daarna gaat Steenbakkers met zijn teams nog aan de slag in 13 wijken in 6 gemeenten. Dat zijn wijken waarin ook de eerste zogenoemde WijkUp-teams in onze regio actief gaan worden. Die teams hebben als opdracht er voor te zorgen dat bewoners bij de juiste personen in hun eigen buurt terecht kunnen met ondersteuningsvragen.
De Wijkup-teams zullen blijvertjes zijn in een wijk.
Op zoek naar ‘onzichtbare helden’
In Heikant werd verzameld wat er allemaal goed is en wat gemist wordt. Er werd gezocht naar de kracht van een buurt en ‘de onzichtbare helden’ of ‘sleutelfiguren’ in de buurt. Onmisbaar voor het verdere proces natuurlijk.
De hele oogst werd vervolgens geanalyseerd en per thema ingedeeld: ontmoeten, veiligheid, activiteiten en ‘schoon en heel’. En toen kon het team aan de slag met de kaart: inzicht in een buurt en wat daarin nodig is op 1 toegankelijke, schematische tekening in plaats van een lijvig rapport.
In Heikant werden 309 gespreken gevoerd. Daaruit kwamen 90 bewoners naar voren die meededen aan twee sessies waarin buurtkwesties werden besproken aan de hand van de praatplaat. ,,Bij deze bijeenkomsten zoeken we wat we samen kunnen oplossen”, aldus Steenbakkers
Breed gedragen plannen en snel resultaat
De tijdsduur van start -het bij elkaar brengen van bij de buurt betrokken organisaties- tot finish -een lijst van gezamenlijk op te pakken buurtverbeteringsprojecten- is ongeveer twee maanden. Een snel proces dus dat leidt tot breed gedragen plannen en snel resultaat.
,,Zo vond in Heikant al een ‘cultuurproeverij’ plaats”, vertelt Steenbakkers. ,,Van Oekraïners tot Chinezen, van echte Veldhovenaren tot import, jong en oud, iedereen kwam lekkere hapjes proeven bij elkaar die iedereen ook zelf had meegebracht.
Een ander resultaat: er is een plan gemaakt om buurthuis de Erikant beter te gebruiken met elkaar en ervoor te zorgen dat dit het kloppend hart van de wijk mag worden. Iedereen die meedoet zet zich hiervoor in.
Gemeenten kunnen zich melden
De duur van een buurtverbindingskaart-traject is ongeveer twee maanden. Maar eigenlijk is het beter om te zeggen: na twee maanden zijn buurtbewoners en betrokken partijen samen zo ver dat gewenste besluiten genomen kunnen worden en veranderingen plaats kunnen vinden.
Stel dat meer gemeenten aan de slag willen met jou en jouw buurtverbindingskaarten, kunnen ze zich dan melden?
,,Zeker kan dat, als er maar bereidheid is om samen te werken. Ook is de plaat geen doel op zich, maar gaat het eigenlijk om het proces wat je met elkaar en met inwoners doorloopt. Volgend jaar hebben we weer ruimte.”
Zelf aan de slag met een kaart? Ter inspiratie delen we hierbij de slides van de aanpak in Heikant
DOWNLOAD DE PRESENTATIE
mei 2026